ĐÊM TRĂNG

Chị Hằng trũng mắt thức thâu đêm

Để dệt ngàn hoa trắng trước thềm

Tác tác nai con kêu lạc mẹ

Rừng sâu  “chót bóp” bạn chim tìm.

                       Tây Ninh, tháng 11-1968

                                 Tạ Anh Ngôi

Hồi ký NMNC - CHƯƠNG 15: ĐỨNG DẬY ĐI TIẾP

               Hết thời kì biệt phái cơ quan bạn, tôi trở về làm việc ở trung tâm bình thường. Chiếc xe máy cũ mua từ Ấn độ được bán nốt để trả nợ. Bù lại, tôi có xe máy mới, xe DD đỏ. Các bạn sang Liên Xô cùng chuyến với MQ đã bán hộ hàng, thu gom lại và Hoa đặt chiếc xe máy này từ Nhật gửi qua đường Nga về Hà Nội. Tôi giữ xe đó cho đến giờ, mặc dù nó cũ và hỏng. Nhiều khi, đang đi tự nhiên nó đứng sững giữa đường, rất nguy hiểm. Ai cũng bảo thay xe mới, nhưng tôi không chịu, vì muốn giữ kỉ niệm về MQ. Bây giờ sau nhiều lần đại tu trung tu, xe ổn và đi tạm được. Tôi cố dùng nó tới ngày già quá không đi xe máy thì thôi.
              Công việc ở Trung tâm, ngoài mảng xử lí số liệu, có những dự án do nước ngoài giúp, hoặc làm dịch vụ cho họ, nên tôi được làm việc với chuyên gia đến từ các nước: Nhật Bản, Chi Lê, Ấn độ, Bỉ, Đức, Anh, Braxin, Úc. Có lần, nhóm chúng tôi làm việc với một chuyên gia Chi Lê về xây dựng cơ sở dữ liệu. Anh ta trẻ lắm, có vợ và con còn nhỏ. Sang Việt Nam một tháng, ở nhà vợ dặn đi xa lạ nước lạ cái phải ăn uống cẩn thận, nên anh ta rất giữ gìn. Đầu tiên là tôi thuê một phòng tại khách sạn loại kha khá ngay gần Hồ Gươm, chứ không thuê loại thật sang sợ tốn cho anh ấy quá vì chuyên gia phải tự trả tiền. Hôm sau, đến làm việc, hỏi chuyện anh ta mới kể…”Ôi, đêm qua tôi không ngủ được, vì ở giường cứ có tiếng gì ran ran ken két đều đều, tôi gắng tưởng tượng đó là dàn hợp xướng của bao loại côn trùng giữa đêm khuya tĩnh lặng, nhưng không thể. Tôi ăn rất ít, vì thức ăn ở đây lạ quá, nên đêm đói bụng tôi trở dậy, dạo quanh khách sạn, chẳng có gì. Quay ra bật ti vi, cũng không có kênh nào ngoài các kênh tiếng Việt mà tôi tịt mít,…vậy đấy”. Tôi buồn cười , thương anh ta và cũng hoảng hồn, nên bảo sẽ đổi khách sạn. Anh ta mừng rỡ và nhân tiện, đề nghị tôi chọn dùm một khách sạn nào tốt nhất, bằng bất cứ giá nào. Vậy là ngã ngũ, anh ta chuyển tới Metropole. Và mọi chuyện yên ổn. Tuy nhiên, vì rất cẩn thận, mỗi khi bọn tôi đưa anh ta đi ăn trưa ở nơi nào đó để chiều làm việc luôn cho tiện, thì dứt khoát anh ta chỉ ăn một chén cơm trắng khói bốc nghi ngút, một khoanh thịt lợn thăn nạc luộc nóng hổi, một dúm muối trắng không trộn hạt tiêu hoặc bất cứ gia vị gì. Nên đến đâu chúng tôi cũng phải gọi nhà hàng đáp ứng thực đơn này thật nhanh. Còn dân Việt mình ăn gì thì ăn, không bao giờ mời được anh ta nếm dù chỉ một miếng rất nhỏ.
              Hết hạn, chuyên gia về nước. Trung tâm mua quà tặng. Đang nghĩ xem mua gì thì hôm ấy có lễ kỉ niệm 8/3, chúng tôi phấp phới áo dài quần trắng đi họp. Anh chàng trông chị em mặc trang phục truyền thống Việt Nam thích quá, nên bảo tôi: “Madam Thư, mua dùm em vải rồi may theo số đo của chị nhé để em mang về cho vợ em, chắc cô ấy thích lắm”. Vậy là ổn quá, tìm ra quà rồi. Tôi thương lượng anh chàng, sẽ may dài rộng hơn vì cô vợ hơn tôi những 7 kg, và cao hơn 5 cm! 
              Buổi trưa, trước khi ra sân bay, người chặn gặp nói với tôi lời tạm biệt, mặc dù đã có liên hoan cảm ơn chuyên gia cẩn thận rồi. Cậu bảo, “Thời gian trôi nhanh quá, em phải về rồi. Em cảm ơn chị thật nhiều vì chị chăm lo cho em rất chu đáo. Em xin phép được hôn má chị, bên nước em, đó là hôn kiểu bạn bè, đó là cách bày tỏ tình cảm và lòng quí mến của mình với bạn”. Rồi chẳng cần biết tôi nghệt ra lúng túng thế nào, cậu ta thơm lên má tôi và cười rất hiền. Tôi hơi hoảng, không phải là làm sao với cậu ta, mà chỉ sợ lỡ ai nhìn thấy, không hiểu thấy kì kì quá. Từ sau đó, tôi mới biết chuyện “hôn kiểu bạn bè”, đúng là già mà còn ngố thật!
             Một lần, có cậu thanh niên người Mỹ hai bằng cử nhân kinh tế, một ở Mỹ, một ở Nhật đến Trung tâm tôi xin gặp Sếp và muốn đặt vấn đề hợp tác xây dựng một dự án làm phần mềm và kinh doanh sản phẩm từ nó, trong đó mọi chi phí cậu chịu, còn trung tâm đầu tư lao động chất xám. Cậu chừng 28, 30 tuổi, con một của một nhà tư bản giầu có ở Mỹ. Sau khi tốt nghiệp đại học, cậu rời xa gia đình, xin phụ huynh cho học tiếp một bằng nữa ở Nhật, rồi sang Việt Nam để tự thử sức mình, và không muốn phụ thuộc bố mẹ nữa. Mặc bố mẹ can, cậu nhất quyết thực thi kế hoạch của mình. Và chẳng biết ai giới thiệu, cậu tìm đến cơ quan tôi.
              Cậu viết dự án cẩn thận lắm, xác định mục tiêu, tính toán đầu vào đầu ra, lập kế hoạch tiêu thụ sản phẩm thật chi tiết, rồi dự tính rủi ro. Chúng tôi chỉ góp ý được rất ít, và thầm cảm phục cậu được học hành bài bản, làm đâu ra đấy. Không chỉ có thế, cậu thuê hai luật sư Mỹ viết một hợp đồng 24 trang. Cậu bảo cậu không tự làm vì chuyện này quan trọng, cần người am hiểu luật, và hợp tác kinh doanh, viết. Thấy thế, tôi cũng chờn luôn. Tôi bảo cậu, tiếng Anh của tôi còn kém, văn phong và từ ngữ dùng trong hợp đồng thấy có vẻ cầu kì, khác lạ, nên tôi sẽ đọc kĩ và nói với cậu, tôi hiểu thế nào về những điều khoản trong hợp đồng, rồi cậu giải thích lại nếu tôi hiểu sai, hoặc chưa thật đầy đủ, chỉ tới khi nào cả hai thấy thống nhất thì tôi mới viết bản dịch trình Sếp tôi, và khoản nào Sếp không tán thành, muốn sửa đổi thì tôi trao đổi lại sau, nghĩa là phải mất thời gian chứ không qua loa được. Cậu đồng ý và vui vẻ lắm. Buổi trưa, tôi dẫn cậu đi ăn, thì cậu bảo ăn gì cũng được, không quan trọng, nhưng cậu muốn tôi dẫn đến hàng trứng vịt lộn để …xem mọi người ăn thế nào chứ không phải để cậu ăn, cậu tò mò muốn tìm hiểu những món ăn lạ của Việt nam!
             Có một lần, cậu hỏi tôi: “Madam Thư này! Liệu dự án hợp tác giữa hai bên, tôi và các bạn có thành hiện thực không?” Tôi thật thà và cũng chủ quan nữa nên trả lời ngay: “Thành hiện thực chứ! Nhưng sao cậu lại hỏi tôi thế?” Cậu lặng yên một lát rồi bảo: “Tại vì tôi có một người bạn thân sang đây trước tôi mấy năm, bạn tôi làm ở lĩnh vực khác, không phải công nghệ thông tin, nhưng bạn ấy bảo tôi là, hãy cẩn thận, vì ở đây cái gì người ta cũng OK mà rồi chẳng OK cái gì cả!”. Nghe vậy, tôi buồn cười, nhưng rồi cũng chột dạ, nên chỉ khẳng định lại qua qua xong lảng sang chuyện khác. Hôm sau, quả nhiên, khi gần đến đích của việc kí tá hai bên thì cậu ta lại hỏi thêm cái gì đó cho chắc, thế là Sếp tôi nổi cáu, và bảo “Thôi dẹp đi chị ạ, cái thằng này trẻ con mà lắm chuyện, dự án bé tí tẹo đầu tư có đáng bao nhiêu mà nó căn vặn mình đủ thứ, hợp đồng thì cầu kì tràng giang đại hải mấy chục trang rối rắm. Chị bảo nó là thôi, chúng tao không hợp tác nữa. Mình phải để thì giờ làm chuyện khác thì hơn” Tôi cũng choáng, nhưng không thuyết phục được Sếp.
                Tôi mua vé xem kịch ở nhà hát mời cậu đi cho biết, và để có lí do mà chuyện trò dông dài. Mãi rồi tôi mới lựa lời nói với cậu về cái tin “dữ” vừa kể. Thật tình tôi xấu hổ và ngượng với cậu lắm. Tất nhiên tôi phải nói lái đi nhẹ nhàng, và xin lỗi cậu, nhưng kiểu gì thì kết cục vẫn là chấm dứt. Cậu không khỏi ngạc nhiên, rất buồn, rồi cố trấn tĩnh lại, cậu động viên tôi. Cậu cảm ơn tôi vì nhiệt tình làm việc với cậu thời gian qua nhưng cậu dở khóc dở cười nhắc lại một lần nữa kinh nghiệm của người bạn thân truyền cho. Tôi nghe cậu nói, không dám khóc chẳng dám cười, chỉ im lặng. Tôi thương cậu, chứ chắc cậu chẳng cần thương tôi, vì qua công việc này, tôi đã học được từ cậu cách làm việc cẩn thận, kĩ lưỡng, và không thể quá tin ngay khi chẳng có gì khiến ta nghi ngờ được!

Một vụ kỉ luật
           Ở Trung tâm, tôi là chủ tịch công đoàn. Cùng với ban chấp hành và các tổ trưởng, tôi chịu khó “đấu tranh” với các Sếp để người lao động được hưởng quyền lợi, được tăng lương, được chia thưởng, đi nghỉ mát v. v…Nói là “đấu tranh” cho vui thôi, chứ thực ra các Sếp không “kẹt xỉ”. Mỗi lần tôi thay mặt anh chị em lên trình bày đề nghị thì Sếp giám đốc lại cười hể hả, chấp nhận chẳng khó khăn gì, thậm chí còn tự đề ra quy định mới có lợi cho nhân viên. Khí thế làm việc trong Trung tâm sôi nổi, cuộc sống được cải thiện rõ ràng.
            Đang vui vẻ phấn khởi thì xảy ra chuyện. Có đơn tố cáo gì ấy nên người ta thanh tra tài chính Trung tâm. Các chứng từ kế toán được rà soát cẩn thận, có chứng từ kế toán trưởng không kí, để ban giám đốc tự quyết đơn phương, có nghi vấn về danh sách chi tiền không có người kí nhận. Lâu nay chỉ mải làm, tôi không biết chuyện gì cả. Cá nhân mình, tôi thấy ban giám đốc thật dễ chịu. Các anh ấy tôn trọng nhân viên, giao việc bàn bạc kĩ lưỡng, luôn động viên về cả vật chất và tinh thần.Vật chất thì không nhiều, nhưng đủ để nhân viên cảm nhận rõ sự quan tâm của lãnh đạo. Ở đơn vị hạch toán kinh tế độc lập, các Sếp rất năng động tìm việc làm, chấp nhận kiến nghị của công đoàn để cải thiện dần đời sống, tăng thu nhập cho người lao động, thế là tốt rồi. Tôi thấy rõ, thời gian này Trung tâm làm ăn thịnh vượng nhất, và vai trò của ban lãnh đạo là không thể nào phủ nhận được. Nhưng bây giờ xảy ra chuyện gì rồi đây? Tôi không cảm thấy nghiêm trọng, theo như kết quả thanh tra. Có một bản kê tiền bồi dưỡng cho các đối tác, ngoại giao ông nọ bà kia, tên tuổi thì có mà kí nhận thì không. Nhưng không nhiều, chỉ mấy chục triệu đồng trong khi công việc được triển khai theo nhiều mảng, mang lại doanh thu rất lớn cho Trung tâm. Rồi cả việc Trung tâm có chút quà biếu các lãnh đạo ở chính cơ quan quản lí mình vào dịp lễ tết nữa. Thôi thì các Sếp phải làm những gì có Trời biết được để cho chứng từ ổn thỏa! Trong thời buổi cơ chế chính sách chưa ổn, việc vận dụng chế độ tài chính theo kiểu “vượt rào” nhiều dạng lắm thành ra, sờ đến ai thì người ấy chết là vậy, trên đe dưới búa là vậy.
             Trong quá trình thanh tra, một lần tôi được thủ trưởng cơ quan - anh Lê - gọi lên để tìm hiểu tình hình. Tuy không mấy khi tiếp xúc trao đổi, nhưng anh có vẻ tin tôi. Đây cũng là vị thủ trưởng có lần nhắn anh Trung bảo tôi đến nhà nói chuyện. Ông có ý đưa tôi làm phó giám đốc và điều động anh Trung về làm giám đốc thay cho bộ sậu đương nhiệm. Khi ấy tôi trả lời luôn anh Trung rằng tôi chỉ muốn làm chuyên môn, nếu cơ quan nhất định điều anh Trung làm Giám đốc thì sử dụng ngay người trong ban giám đốc cũ làm phó giám đốc, sao phải dùng tôi? Rồi tôi hỏi ý kiến MQ. MQ bảo không phải đến nhà, cứ xin gặp tại cơ quan, nơi làm việc là được rồi. Tôi thấy MQ nói phải, nhưng sợ thủ trưởng khó thông cảm, nên dấu MQ, tôi lại tìm đường đến một mình, không báo trước. Rất “may”, thủ trưởng vắng nhà, tôi thăm gia đình một lát rồi cáo lui.
             Bây giờ thì tôi đang ngồi tại phòng thủ trưởng đây. Anh than phiền ban giám đốc Trung tâm tệ thật, làm một danh sách dài ông thứ trưởng nọ, bà vụ trưởng kia nhận quà biếu, chả biết đằng nào mà lần. Tôi thật thà hỏi lại thủ trưởng:
- Ơ… thưa anh… khi triển khai công việc, các anh chị ấy có những đóng góp, Trung tâm bồi dưỡng thì sao ạ? Bây giờ cần kiểm tra lại thì có thể gặp những người ấy để xác minh mà.
Thủ trưởng khoát tay không nói gì. Tôi vẫn tiếp mạch suy nghĩ dở:
- Nếu là em, ai đưa bồi dưỡng cho em rồi, thì bất cứ khi nào cần, em sẽ nhận ngay chứ có gì đâu, vì sự thực là thế mà! Anh thử nghĩ xem ạ, với anh cũng vậy, em giả sử có đơn vị nào biếu anh vài ba trăm nghìn chẳng hạn, anh nhận mà họ không yêu cầu anh kí nhận, khi có chuyện gì đấy người ta muốn hỏi lại anh, chả lẽ anh lại bảo anh không nhận, anh không biết gì về việc đó hay sao? Thế chẳng hóa ra nhân viên được Sếp họ giao đi biếu quà đã lấy số tiền này ạ?
- Cô chả hiểu cái gì cả, thôi không nói chuyện này nữa.
- ?!?
Thủ trưởng hỏi sang công việc ở Trung tâm, chuyện về tôi. Tôi nhắc lại quan điểm của mình, thật thoải mái.
              Ít lâu sau, tôi nhận được giấy mời họp hội đồng xét kỉ luật ban giám đốc. Tôi không nhớ chính xác hôm đó có bao nhiêu người họp hội đồng, đại loại là đủ Lãnh đạo, Tổ chức, Đảng, Công đoàn…cơ quan, riêng Trung tâm, chỉ có mình tôi. Sau khi nghe kết luận về sai phạm ở Trung tâm, hội đồng biểu quyết hình thức kỉ luật, đó là cách chức toàn bộ ban giám đốc, mức độ nặng nhất của xử lí nội bộ. Phần phát biểu ý kiến, tôi phân tích toàn cảnh, những sai sót và những đóng góp, thành tích của ban giám đốc, những khó khăn trong thực tế…từng người một, và đề nghị nếu có kỉ luật thì ở mức độ thấp. Tôi bày tỏ ý kiến cá nhân, chứ không dám đại diện cho ai cả. Đến phần biểu quyết, tất cả hội đồng giơ tay đồng ý với thủ trưởng, chỉ mình tôi không giơ tay. Hỏi tiếp ai không đồng ý thì một mình tôi giơ tay. Tất nhiên, một là thiểu số, không có tác dụng gì, nhưng lương tâm và nhận thức của tôi là thế, tôi không làm khác được, mặc dầu tôi thấy thủ trưởng đỏ mặt lên rồi.
               Tôi ra về, thật buồn. Có thể tôi không đủ thông tin. Tôi luyến tiếc những ngày qua, những ngày Trung tâm làm việc với khí thế hừng hực, với những trăn trở lo toan của Ban Giám đốc mà tôi cảm nhận được. Trong ban giám đốc thì phó  giám đốc Ba là xuất sắc hơn cả. Tuy nhiên, anh ấy hay định kiến với người yếu chuyên môn, với chị em công nhân lao động giản đơn, đôi khi đối xử còn hơi “ác” nữa. Tôi quí và tôn trọng Ba, nhưng không thân. Tôi hay bênh vực chị em bị Ba ghét, đôi khi còn cãi nhau to tiếng với Ba nữa, nhưng xong là thôi, tôi không để bụng, và chắc Ba cũng vậy. Ba vốn học cùng trường cùng khoa với tôi, sau ba khóa. Giám đốc thì học ở Liên Xô cùng với trưởng phòng Quy của tôi ngày xưa; lúc nào giám đốc cũng nghiêm trang, hay cười tủm tỉm, luôn tôn trọng ý kiến các Phó giám đốc khi cần quyết một điều gì lớn. Một phó giám đốc nữa là kĩ sư về kỹ thuật; anh xốc vác, vì mọi người nhưng đôi khi nóng nảy. Tôi không thân với ai cả, chỉ tiếp xúc qua công việc, chưa bao giờ tâm sự riêng. Nhưng lúc này, bỗng nhiên tôi cảm thấy thân hơn với họ. Trong quá trình thanh tra, tôi vẫn qua lại phòng lãnh đạo, không làm được gì để động viên, nhưng tôi nghĩ họ cần sự có mặt của các nhân viên dưới quyền. Các anh ấy không kể lể, thanh minh gì nhiều với tôi, vì biết vốn xưa nay tôi chỉ lo làm chuyên môn thôi, không hiểu biết và quan tâm đến chuyện tài chính, thu chi, quan hệ thế nào.
               Trung tâm ngập tràn bầu không khí căng thẳng, người bênh vực các anh ấy, người thì thở phào sung sướng khi nghe tin kỉ luật. Tôi cảm thấy lòng dạ chẳng yên, nỗi buồn MQ chưa kịp vơi thì bây giờ lại não lòng vì chuyện cơ quan. Trước tình hình ấy, tôi không tránh xa, mà đã gần lại thêm với Ban giám đốc, vì tôi nghĩ, dù họ có sai lầm khuyết điểm thì hãy nhìn họ bằng con mắt của những người bạn, người đồng chí chứ không thể xa lánh.
            Mỗi người đều có nhận thức và cách nhìn riêng. Với Ba, tôi cảm thấy rất tiếc và buồn nếu anh ấy chưa được giữ trách nhiệm thật lớn về mảng công nghệ thông tin, và bất bình nếu Ba phải ra đi. Tôi biết rõ một vài nhược điểm của Ba, nhưng tôi không thể nói khác được, tôi đánh giá rất cao năng lực và những đóng góp thực sự có hiệu quả của Ba, cho Trung tâm này nói riêng, và cho cả cơ quan, cho toàn ngành nói chung. Ba có khả năng tuyệt vời trong tổ chức và triển khai công việc, lại thông minh và táo bạo trong giải quyết sự việc. Tôi từng nói với cấp trên hãy dám sử dụng Ba như sử dụng một con dao sắc chứ đừng ngại ngần và thù ghét anh ta.
              Với tôi, không biết anh Lê nghĩ sao, khi tôi luôn là người bênh vực và ca ngợi Ba. Còn anh Trung có tự ái gì không khi tôi khuyên anh hãy hợp tác với Ba, chứ đừng nghĩ rằng tôi làm tốt hơn, bằng không thì “Hãy để cho họ yên!”.
             Tôi đã có 25 năm làm việc tại cơ quan này, đã chứng kiến và trải qua những cảm giác đau sót về những chuyển thể, giải thể đơn vị mà không có thời gian để ghi lại, nhưng quả thực chưa bao giờ tôi bị tác động mạnh như lần này. Trong suốt 25 năm ấy, tôi chỉ là một nhân viên bình thường, và được các lãnh đạo quí mến, tin cậy, không phải vì bất cứ mối liên hệ cá nhân nào, mà là sự chân thành, là trách nhiệm với công việc và tập thể mà MQ đã truyền cho tôi từ thuở còn ngồi ghế nhà trường. Vòng đời cứ quay, và đôi khi, tôi cảm thấy hình như cái cao đẹp ở đời không hẳn được giữ gìn và bảo vệ. Một số người có chức quyền đôi khi lại nhân danh này nọ để làm những điều vì động cơ cá nhân nào đó. Lúc ấy, tôi chỉ cảm thấy ngậm ngùi và thương sót cho thế hệ mai sau. Tôi luôn gò mình giữ cho trọn những gì thật tốt đẹp và trong sáng mà MQ đã hướng cho tôi đi cùng anh trong cuộc đời giản dị và không mấy khi bình lặng này. Giờ đây, MQ ra đi để lại mình tôi với những ưu tư không biết nói cùng ai. Nếu chỉ vì tôi, thì thực ra con đường phía trước đang rộng mở. Có thể thủ trưởng, tổ chức sẽ đề bạt tôi, nhưng như thế đâu có vui gì, khi phải chứng kiến sự ra đi của ban giám đốc như thế này. Vả lại, tôi cũng không đến nỗi ngây thơ để không biết rằng, vừa qua, vì sao mọi người ở đây tín nhiệm tôi. Còn một khi thực sự tôi lại ở cương vị lãnh đạo, thì tôi đâu có tài giỏi gì để mang lại cho họ cuộc sống ổn định và ngày càng cải thiện trong điều kiện kinh tế – xã hội đang còn khó khăn.Và rồi sự thể không biết sẽ đi tới đâu, trong khi chỉ mới đối đầu với cuộc sống riêng bản thân mình hiện tại, tôi đã thấy bất lực lắm rồi.
            Phải thú thực rằng, trong suốt hai năm qua, từ khi MQ mất, tôi đã làm việc quen như một cái máy. Không ai khác ngoài Ba có thể mang đến cho tôi những niềm vui sâu sắc và sự say mê công việc để tôi có thể vơi đi phần nào những day dứt và nỗi đau mất MQ. Bỗng nhiên, mọi thứ xảy ra, tôi ngơ ngác và một tâm trạng chán chường lại trỗi dậy. Có lẽ nào tôi cũng phải từ biệt cơ quan này mà đi chăng, tôi sẽ phải quên đi chặng đường dài trên 25 năm đã sống và phục vụ nó với bao tâm huyết và sự nhẫn nại đến không ngờ, với một tâm trạng cố thủ không bao giờ muốn thay đổi, dù rằng những đổi thay có thể tốt hơn cho cuộc đời mình. Cả một thời tuổi trẻ tràn trề tình yêu cách mạng dù có hơi ngây thơ nhưng vẫn là những gì tốt đẹp của quá khứ mà MQ đã khắc đậm trong tôi nay cũng để nó trôi đi luôn với anh ư? Tôi biết nói gì cùng ai trong lúc này? Tôi muốn an ủi họ, nhưng cái vẻ bên ngoài cứng rắn giả tạo của tôi hình như không cho phép tôi thể hiện. Tôi muốn nói với  anh Lê tâm trạng của tôi về Ba, rằng: ”Tôi hi vọng anh hãy tin tôi, hãy nhìn sâu hơn toàn diện hơn, hãy dùng quyền của chính mình để giữ Ba lại ở cương vị mà Ba hoàn toàn xứng đáng, chứ không phải để giữ tôi lại vì sự nghiệp của ngành. Tôi muốn anh hiểu, chúng tôi dù không chức không quyền vẫn luôn lo lắng trăn trở với công việc. Và tôi thành thực xin lỗi anh Lê, nếu như ý niệm này có gì phạm thượng. Tôi chỉ nói đúng tiếng nói của lòng mình, không bị một áp lực nào cả. Có thể người học Toán chúng tôi quen nghĩ suy kiểu Toán, thích mổ xẻ rõ ràng và thích cái gì cũng sòng phẳng cứng rắn kiểu Toán mà không thể khéo léo mềm mỏng được, nên đôi khi sự bày tỏ quan điểm của mình cũng “cưa đứt đục suốt” quá chăng. Nhưng xét cho cùng, tôi không thể không tin anh được anh Lê ạ, bởi chính anh là nhà khoa học hơn ai hết trong cơ quan này, và anh là lớp rất đàn anh của chúng tôi, thì sao tôi lại không dám bày tỏ với anh mọi tâm tư của mình. Xin anh hãy hiểu cho, lòng tự trọng buộc tôi phải nói rõ quan điểm của mình mà không ngại anh sẽ đánh giá thế này thế nọ. Còn nếu như những điều này lại làm giảm bớt chút lòng tin lâu nay anh có với tôi, thì tôi cũng chỉ biết ngậm ngùi chịu đựng, nhưng lòng tôi yên ổn”.
               Tâm sự là thế, nhưng chưa kịp xin gặp thủ trưởng nói gì thì đã xong rồi, cái chuyện hội đồng kỉ luật và kết luận kỉ luật. Vậy là cả ba anh trong ban giám đốc đều chuyển đi. Cơ quan đưa anh Tự, từ lãnh đao một Vụ nghiệp vụ về làm giám đốc trung tâm, đồng thời bổ nhiệm tôi và Hòa (nghiên cứu sinh từ Nga về) làm phó giám đốc, sau khi lấy phiếu tín nhiệm của cán bộ nhân viên. Lúc đầu tôi từ chối, nhưng sau cùng phải nhận. Một người bạn gọi điện kể lại thủ trưởng than phiền với chị ấy rằng “chịu, không hiểu được sao cô Thư lại chống đối tôi đến thế”. Khổ thân tôi, tôi có chống đối anh ấy đâu, tôi chỉ có ý kiến trái chiều khi thấy không thể đồng thuận được thôi mà.

   

Trích hồi ký: NƯỚC MẮT VÀ NỤ CƯỜI

của Bùi Thị kim Thư

(còn nữa)

BAO GIỜ

Bao giờ trở lại ngày  xưa,

Cho ta về với nắng mưa dãi dầu.
Về bên gốc bí gốc bầu,
Bên cầu ao nhỏ ngồi câu cá cờ.
Với bao mơ ước tuổi thơ,
Đàn chim vỗ cánh trên bờ tre xanh.
Bước đi giữa chốn thị thành,
Muôn hồng, ngàn tía mơ cành khế tươi.
Nước quê nhuộm thắm nụ cười,
Ngấm vào máu thịt từ thời ấu thơ

Lặng nhìn về bến sông mờ,
Nghe văng vẳng tiếng : Bao giờ…ngày xưa .

             

                         Hà Nội : 7/ 2013

                               Cẩm Tú

CẢM XÚC LƯƠNG TĂNG

Lương tăng !

bạn có vui chăng ?

Cũng vui

nhưng nghĩ

không bằng giữ nguyên !

Bởi chưng

có nỗi ưu phiền :

Lương chưa khởi động

Gía liền tăng cao

Lương tăng

được độ chín hào

Thì Xăng với Điện... 

đã "cào" đồng hai !

Lương – Gía

đuổi bắt nhau hoài

Bà con bóp bụng

thở dài : Biết sao !?

Làng Hóp 28-8-2013

THANH VĂN DẠ

Tiên đề

Tiên đề là cái chưa có

Người ta định ước với nhau

Từ cái vô hình vô thực

Ngẫu nhiên thành điểm bắt đầu

Bao nhiêu mệnh đề định lí

Đã được khởi nguồn từ đây

Muôn vàn phát minh sáng chế

Bay lên từ chính nơi này

Cũng như mỗi người ta vậy

Hiển nhiên là một tiên đề

Đừng bao giờ ngừng sáng tạo

Để dâng đời những đam mê

                         Nguyễn Xuân Hiểu

Vui

 

Câu lạc bộ thơ đẹp giấc mơ

Một ngày đông khách có đâu ngờ

Mang tình nồng thắm như say rượu

Gồng nghĩa tơ vàng đẹp ý thơ

Vợi gánh chia xa vơi nỗi nhớ

Nhân đôi tình bạn vẫn mong chờ

Bốn phương trong tỉnh cùng họp mặt

Trọn gánh tri ân với nước nhà

                                                                    VN

CHƯƠNG 14: NỖI ĐAU KHỦNG KHIẾP (tiếp theo)

 Con gọi cha
              Hoa, con gái tôi, vẫn học tiếp những năm cuối cùng. Từ khi bố MQ mất, Hoa cũng buồn lắm, ngơ ngác, mặc dầu nó là đứa trẻ giầu nghị lực. Mỗi lần đi học về, Hoa lại giật mình tưởng như bố vừa mới thu gom giặt cả một chậu quần áo to tướng cho mình vì sợ con gái bị lạnh như hôm nào đến thăm kí túc xá. Con gái luôn viết thư an ủi tôi và chia sẻ:
” Mẹ có biết rằng ngày đêm con luôn cầu nguyện nếu như Chúa Trời và Đức Phật là tồn tại thì hãy phù hộ cho mẹ và các em. Con nhớ mẹ nhiều và nhiều lắm. Con muốn lặp đi lặp lại nói với mẹ về tình cảm của con mà không biết chán. Nhất là trong những lúc mất thăng bằng này, con nghĩ đến mẹ và ngay lập tức thấy lòng dịu lại, cảm giác ấm áp và yêu thương lại giữ được cho con yên ổn.
Mẹ thân yêu của con! hơn lúc nào hết, đến bây giờ con mới cảm nhận được đầy đủ ý nghĩa của tình cảm gia đình, mà bố mẹ luôn dành cho con một cách trọn vẹn và mong muốn con hiểu được thật sâu sắc điều đó, chỉ tiếc rằng bây giờ đã là quá muộn. Chẳng phải tất cả cuộc sống tinh thần là con thừa hưởng được từ gia đình đó sao. Cũng bởi vậy, con hiểu mẹ cũng đang cần con lắm hệt như con cần mẹ vậy, trong lúc này….”
”……Mẹ ơi! Mẹ đã nói thật đúng, điều quí giá nhất bố để lại cho chúng con là sự lạc quan và tự tin trong cuộc sống, sự chấp nhận cuộc sống với đúng bản chất của nó và dầu trong hoàn cảnh bất hạnh đến đâu vẫn tồn tại ý chí sống và càng phải sống mãnh liệt hơn, bởi mỗi đứa chúng con có thêm cả sức sống của bố nữa. Chính vì thế, nên mẹ đừng lo lắng nhiều cho con. Con luôn là con gái bé bỏng của mẹ nhưng trong cuộc đời con đã trưởng thành và là một người lớn thực sự rồi. Con nghĩ nhiều đến ý nghĩa của sự sống ấy, bởi vì con thực sự sung sướng là cái sức sống đó thật tiềm tàng trong mẹ, nên dù mất mát và bất hạnh nhất như lúc này, dù phải chịu đựng quá nhiều nhưng mẹ vẫn sống thực sự chứ không phải là “tồn tại”. Nghĩ về mẹ, đọc những dòng thư của mẹ dẫu buồn đến bao nhiêu, con chẳng bao giờ có cảm giác thương cảm yếu đuối, mà là sự yêu quí và thông cảm đến nhói cả tim mình, là sự tự hào về mẹ, là sự dịu dàng ấm áp mẹ truyền đến cho con. Và con cảm thấy như con có đúng những xúc cảm của mẹ”.
”       Mẹ ơi! con vô cùng biết ơn Thượng đế đã cho con sinh ra và lớn lên trong gia đình mình, mà không phải trong gia đình nào khác; được sống trong tình yêu thương của bố mẹ, mà không phải của ông bố bà mẹ nào khác….Mẹ có biết rằng con hạnh phúc và may mắn biết bao khi có mẹ là mẹ? Giờ đây, khi không còn bố nữa, con luôn ước mong được ở bên cạnh mẹ, được ôm mẹ thật chặt và hôn mẹ thật lâu. Rồi con sẽ nghe mẹ kể mọi chuyện, mọi suy tư của mẹ như trước kia mẹ từng kể để tìm sự thông cảm và sẻ chia nơi bố. Dẫu chẳng thể biến thành bố được, nhưng con hi vọng sẽ làm vơi đi phần nào nỗi buồn trong mẹ. Mẹ hãy tưởng tượng rằng con luôn ở bên cạnh, chứ không cách xa hàng chục ngàn cây số. Cũng như bố nữa, con tin rằng bố chẳng thể xa mẹ được đâu, vì bố mẹ sinh ra trên đời này để sống cho nhau mà! Con tin rằng bố vẫn luôn sống trong lòng mỗi người chúng ta mẹ ạ. Tất cả những việc bố làm, mọi tình cảm và suy nghĩ của bố sẽ theo mẹ con mình trong suốt cả cuộc đời phải thế không mẹ?”
             Tuấn, con trai tôi không biết nói gì và an ủi mẹ thế nào, nhưng trong lòng cũng thương bố, và sót cho tôi lắm. Chắc Tuấn khó lòng quên được hôm đi thi Đại học Nông Nghiệp, đó là lần duy nhất, cũng là gần nhất trước khi đi xa, bố MQ đã đưa đón con thi. Trong lúc chờ con thi, bố trải nilon ra chơi cờ tướng với mấy vị phụ huynh khác, và nói vui với mọi người là “con cái đi thi còn bố mẹ thì trượt hoặc đỗ!”. Con trai tôi đã viết mấy bài thơ, thơ sót thương mẹ và gọi bố trở lại:

  
Thơ viết cho Mẹ (năm 1993, 19 tuổi)


Thắp nén nhang thơm đặt bàn thờ
Mẹ ngồi ngâm mãi những vần thơ
Chuyện tình ngày xưa ôi đẹp quá
Còn vọng bên tai mãi đến giờ

Chuyện ngày xưa đẹp quá đi thôi
Mẹ ngồi yên lặng đếm sao trời
Mặc trái tim ai đang dồn dập
Mặc cho ai chẳng nói nên lời

Làm sao quên được những đêm đông
Mẹ thêu, thêu mãi giấc mơ hồng
Đôi chim hạnh phúc nhìn âu yếm
Mong ngày mai nên vợ nên chồng

Đâu còn những phút tay trong tay
Ngắm làn gió thoảng nhẹ rung cây
Đôi trái tim non chung một nhịp
Chẳng uống rượu mà cứ say, say…

Nụ hôn mẹ nhận trong lặng im
Sẽ còn đọng mãi ở nơi tim
Phải chăng cơn bão nào đã dứt
Hay biển dâng dòng nước êm đềm

Con đã tìm nhưng chẳng thấy đâu
Hình bố, mẹ bên những khay trầu
Áo dài mẹ mặc màu gì nhỉ
Màu hy vọng hay của buồn đau?

Thấm thoắt cũng đà mấy mươi năm
Đàn con đã đến tuổi trăng rằm
Nhìn con mẹ thấy lòng sung sướng
Hạnh phúc dâng trào thỏa ước mong

Con muốn gọi gọi mãi: bố ơi!
Âm dương đôi ngả quá xa xôi
Đôi chim bay mãi trên nền gối
Chia ly không kịp nói một lời…

Mẹ nhìn ảnh bố khóc suốt đêm
Con nhìn mẹ khóc sót xa thêm
Ở dưới suối vàng bố có biết
Mẹ gửi nơi bố trọn niềm tin?

Cả đời bố sung sướng gì đâu
Bao năm lặn lội với xe, tầu
Tóc bố đã điểm nhiều sương gió
Mỗi sợi là một nỗi khổ đau…

Nhớ bố, mẹ tìm trong đống thư
Những mong thấy lại bóng hình xưa
Này đây thiếp cưới còn đỏ thắm
Này đây tấm ảnh đã phai mờ

Mẹ ngồi cạnh con khẽ xoa tay
”Này thằng trán nhọn giống bố mày…”
Mẹ cố che bao nhiêu nước mắt
Đêm hỡi làm sao tối thế này?!...

Nhớ bố, mẹ nhìn vào đàn con
Đông thế mà sao mẹ cứ buồn
Xung quanh còn có bao người tốt
Mà sao mẹ vẫn thấy cô đơn?

Lạnh lẽo đêm khuya thật não nùng
Mẹ nằm trăn trở mỗi đêm đông
Gió đông thổi hắt lòng tê tái
Mẹ ơi! mẹ có thấy lạnh không?

Ngày xưa bố thích nhổ tóc sâu
Nhổ mãi cho vơi nỗi khổ đau
Bây giờ con muốn nhổ tóc quá
Than ôi! mái tóc biết tìm đâu?

Con gọi tên cha giữa đất trời
Mẹ con tìm bố khắp mọi nơi
Tiếng con bố đã quen rồi chứ
Làm sao mà bố chẳng trả lời?

Buồn quá mẹ lại ra bật đài
Tìm trong quá khứ chút tương lai
Trời xanh hỡi! sao mà rộng thế
Biết tìm đâu ra bóng một người?

Mẹ đã tránh bao nhiêu cuộc vui
Mẹ tránh đi bao chỗ đông người
Mẹ luôn luôn thấy cô đơn quá
Mẹ khóc lặng trong những nụ cười

Lá thư nào mẹ viết trong đêm
Giọt nước mắt nào ướt đẫm con tim
Trang giấy kia in đầy nước mắt
Đã in luôn lòng mẹ chẳng yên

Ở dưới suối vàng bố có hay
”Nắng mưa đã trải biết bao ngày
Nụ cười ý vị như mai mỉa
Mỉa cái nhân tình lúc đổi thay!”

Con muốn viết nhiều nhiều lắm mẹ ơi
Nhưng lòng con đã thắt lại rồi
Mong mẹ luôn luôn tươi trẻ mãi
Quên mọi khổ đau, tin cuộc đời!...

Đánh cờ (năm 1995, 21 tuổi)

Nhớ ngày xưa khi con còn bé
Thấy ba thường ngồi cạnh bàn cờ
Con thích quá nên đòi xem ba đánh
Ba chiều con nên dạy cách đi

Dù mới học qua vài ba nước
Đã bắt ba ngồi làm đối thủ cho con
Ba chấp những quân gì con không nhớ
Chỉ biết rằng con vẫn bị thua luôn

Mỗi khi thua con hay ngồi khóc
Mẹ dỗ con còn ba lại bật cười
Trách thằng này sao kì lạ thế
Con giận hoài nên dỗ mãi không nguôi

Con lớn lên thương mái đầu ba bạc
Ba và con chẳng thể bỏ bàn cờ
So ngày xưa có nhiều đổi khác
Bởi nhiều phen ba buộc phải chào thua

Mỗi khi thua ba không hề giận
Xoa đầu con khen tiến bộ nhiều
Con mỉm cười chợt nhớ ngày còn bé
Mẹ khen con trêu ba mãi “bêu bêu…”

Ba thường ví cờ như cuộc sống
Cố đừng thua dù chỉ một ván thôi
Con phải biết khát khao chiến thắng
Bởi khi thua là mất ít nhiều rồi!

Lúc nhớ ba cô đơn, buồn tẻ
Lấy cờ ra và con đã sẵn sàng
Phía bên kia sao mà vắng vẻ
Con đợi hoài mà chẳng thấy ai sang

Những quân cờ giờ đã thành kỉ niệm
Sẽ cùng con đi suốt nẻo đời
Cờ còn đó mà không còn đối thủ
Chẳng thua ai mà nước mắt cứ rơi!

Con muốn kéo thời gian trở lại
Để được cùng ba phân xử được thua
Con xin ba đừng ra đi vội thế
Ở lại với con dẫu chỉ một ván cờ!

            Bé Hương, con gái “rượu bia” của bố MQ, lúc nào cũng trăn trở vì mẹ khóc nhiều. Nó gầy yếu, bé nhỏ nhưng suy nghĩ nhiều khi lớn trước tuổi:


Nhớ bố (Năm 1993, 12 tuổi)

Ngoài kia
       Cây vẫn lay
             Chim vẫn hót
Trái đất
        vẫn quay
Nhưng bố con
         Chẳng còn bao giờ
                 Ôm con
                         Ôm mẹ
Sẽ chẳng còn
          Hôn nhẹ
                   Vào trán con
Sẽ chẳng còn
          Ôm hôn mẹ
                      thắm thiết
Và cũng chẳng còn
          Viết thư cho mẹ
Dù mẹ và con
           Tưởng tượng hoài
                 Bố còn đang sống…
Hôm nay
Sinh nhật mẹ
Con thấy nhớ bố
Nhớ ngày hạnh phúc
Khi bố chưa đi
Tạm một lời
Kết thúc
Gửi cả mẹ
Cả bố
Những chiếc hôn
Thật lâu
Và kêu
Thật to…

Đừng để mẹ khóc (Năm 1997, 16 tuổi)

Đêm đêm con nhiều lần thức giấc
Lặng người đi nghe mẹ thì thầm
Gọi tên ba hoài trong tiếng nấc
Sao nước mắt mẹ nhiều thế mẹ ơi?

Con những muốn xà vào lòng mẹ
Có thể chăng mẹ bớt nỗi buồn
Nhòa đi hình ảnh ba yêu thương
Để trở lại cuộc sống ngày thường

Con những muốn cựa mình gọi mẹ
Bởi con nghe thương lắm mẹ ơi
Nhưng con không biết vì sao lại thế
Điều gì ngăn con bật thành lời?

Đêm kéo dài không gian lắng đọng
Mẹ vẫn khóc và lòng con thổn thức
Thấy nhói đau nấc nghẹn lồng ngực
Xin Chúa đừng để nước mắt rơi…

Nếu ở trên đời này có Chúa
Đừng để mẹ khóc mãi không thôi
Riêng con còn có một ước nguyện
Lúc ấy con gọi được MẸ ƠI!

              Me tôi, từ ngày MQ mất, cũng không hay quát tháo con cháu trong nhà nữa. Me không thật hợp với MQ nhưng cũng thương MQ lắm khi xảy ra chuyện tầy đình như thế. Mỗi lúc tôi chóng mặt, đau đầu, me rất lo lắng và luôn xoa dầu, bóp đầu giật nhẹ tóc cho tôi. Mãi bao nhiêu năm về sau nữa, mỗi khi bạn bè đến chơi, me lại bảo me rất thương tôi, đũa chỉ còn một chiếc, tôi cứ vất vả tất bật thế thôi, lo cho các con, lo cho me thật nhiều.

Trích hồi ký: NƯỚC MẮT VÀ NỤ CƯỜI

của Bùi Thị Kim Thư

(còn nữa)